دید کلی

آب ، شرط وجود حیات می‌باشد و اکثر قریب به اتفاق واکنشهای شیمیایی در محیط آبی صورت می‌گیرد. آب به علت پاره ای خواص ویژه اساسی نقش تنظیم کننده‌ ای در طبیعت داشته و آن را در برابر تغییرات ناگهانی دما حفظ می‌کند. آب بعد از مصارف گوناگون (خانگی ، کشاورزی و صنعتی و …) تبدیل به پساب می‌شود. برای جلوگیری از آلودگی آب و محیط زیست توسط این پسابها باید راهکارهایی برای تصفیه و استفاده مجدد از آنها اتخاذ کرد.

طبقه بندی آبهای آلوده

آبهای آلوده‌ای که پس از تصفیه دوباره می‌توان استفاده کرد:

1. آبهای آلوده‌ای که در کارخانجات و مراکز صنعتی تولید شده ، به‌شدت سمی هستند و نمی‌توان برای مصارف خانگی استفاده کرد و برای برگشت دوباره به محیط زیست باید به‌صورت دقیق تصفیه شوند.
2. آبهایی که مصارف خاصی داشته ، قابل استفاده مجدد نمی‌باشند. مانند آبهای صنایع -نوشابه سازی

فاضلابهای صنعتی

فاضلابهای صنعتی ، فاضلابهایی هستند که از صنایع مختلف حاصل می‌شوند و نسبت به نوع صنایع ، ترکیبات شیمیایی مختلفی دارند و وقتی وارد دریاها می‌شوند، باعث آلودگی آب و مرگ آبزیان می‌گردتد.

مواد شیمیایی موجود در فاضلابهای صنعتی

بسته به نوع کارخانه‌ها و محصول تولیدی آنها ، ترکیبات شیمیایی و درصد آنها در پسابهای صنعتی متفاوت است. اما از مهمترین این ترکیبات می‌توان به آرسنیک ، سرب ، کادمیم و جیوه اشاره کرد. این مواد از طریق پساب کارخانجات تهیه کاغذ ، پلاستیک ، مواد دفع آفات نباتی ، استخراج معادن وارد آبهای جاری و محیط زیست می‌شود.

از مهمترین فجایع آلودگی با جیوه به فاجعه آلودگی آب رودخانه میناماتا در ژاپن با ترکیبات ارگانومرکوریک که به‌عنوان کاتالیزور در کارخانه پلاستیک‌سازی استفاده می‌شود، می‌توان اشاره کرد که طی آن مردم اطراف رودخانه به مرض اسرار آمیزی مبتلا شدند که ناشی از وجود جیوه فراوان در بدن آنها بود و هزاران نوزاد ناقص‌الخلقه و فوت تعدادی از مردم ، نتیجه آلودگی آب با پساب این کارخانه بود.

فاضلابهای کشاورزی

در این فاضلابها ، سموم کشاورزی مانند هیدروکربنهای هالوژنه ، DDT ، آلودین ، ترکیبات فسفردار نظیر پاراتیون وجود دارد. مخصوصا ترکیبات هالوژنه بسیار خطرناک هستند و هنگامی که توام با آب کشاورزی در لایه‌های زمین نفوذ نمایند یا به بیرون از محیط کشاورزی هدایت شوند، باعث ایجاد فاضلابهای کشاورزی فوق‌العاده خطرناک می‌شوند.

فاضلابهای شهری

این فاضلابها از مصرف خانگی آب حاصل می‌شود. در این پسابها انواع موجودات ریز ، میکروبها و ویروس‌ها و چند نوع مواد شیمیایی معین وجود دارد که عمده‌ترین آن آمونیاک و نیز مقداری اوره می‌باشد. این فاضلابها باید از مسیرهای سر بسته به محل تصفیه هدایت گردند. جهت خنثی سازی محیط قلیایی این فاضلابها که محیط مناسب برای رشد و نمو میکروبهاست، از کلر استفاده می‌شود.

انواع آلاینده‌های موجود در فاضلابهای شهری

·                                 آلاینده بیولوژیکی :

از دفع پسابهای بیمارستانی و مراکز بهداشتی شهری ناشی می‌شود.

·                                 آلاینده‌های شیمیایی :

بیشتر آلاینده های شیمیایی از دفع پسابهای خانگی شامل مصرف شوینده‌هاست که روز به روز مصرف آنها بیشتر می‌شود. این آلاینده‌ها به‌علت وجود عامل حلقوی در ساختمان مولکول شوینده (ABS) ، غیر قابل تجزیه بیولوژیکی در تصفیه‌خانه‌ها هستند.

فرمول عمومی: LABS): linear Alkgl Benzo Sulturic acid = RŔ/ (C₆ M₅) SO₃H)

امروزه در کشور ژاپن و آمریکا ، شوینده حلقوی را تبدیل به خطی نموده‌اند که قابل تجزیه بیولوژیکی در تصفیه‌خانه‌ها است. ولی در اکثر کشورها به‌علت ارزان بودن (LABS) هنوز هم از این ماده در صنعت شوینده‌ها استفاده می‌شود.

·                                 سایر آلوده کننده‌ها :

مواد جامد و رسوبات ، مواد رادیواکتیو ، مواد نفتی و آلوده کننده های حرارتی مثل نیروگاهها.

آلودگی آب درجهان

حدود 69 % آب مصرفی جهان ، صرف کشاورزی و عموما آبیاری می‌شود. 23 % به مصرف صنایع می‌رسد و مصارف خانگی تنها حدود 8 % را شامل می‌شود. در کشورهای توسعه یافته ، کشاورزی و صنایع ، بیشترین مصرف آب را داشته ، بالاترین نقش را در آلودگی آبها دارد.

پروژه GEMS

نزدیک به سه دهه است که سازمان بهداشت جهانی و برنامه محیط زیست سازمان ملل ، تحت پروژه‌ای به نام GEMS (سیستم مراقبت زیست محیطی ازجهان) ، کیفیت محیط زیست را از نظر اندازه گیری کیفیت هوا ، آب ، آلودگی مواد غذایی و شاخصهای بیولوژیکی مورد مراقبت قرار می‌دهند. برای جمع آوری اطلاعات در مورد کیفیت آب بیش از 50 پارامتر انتخاب شده‌ است که مهمترین آنها عبارتنداز:

Do  (اکسیژن محلول) ، BoD (اکسیژن مورد نیاز واکنشهای بیوشیمیایی) ، CoD (اکسیژن مورد نیاز واکنشهای شیمیایی) ، میزان کلروفرمها و نیتراتها و فلزات سنگین می‌باشد.

تصفیه آب و فاضلابها

آب و فاضلابها برای استفاده و برای برگشت به محیط یا استفاده مجدد نیاز به تصفیه دارند. روشهای مختلفی برای تصفیه آبها و فاضلابها وجود دارد که بسته به مصارف آب و نوع آلودگی از این روشها استفاده می‌شود. عمده‌ترین‌ روشهای تصفیه آب عبارت‌اند از:

1. تصفیه مکانیکی آب
2. تصفیه شیمیایی آب
3. تصفیه آب به روش اسمز معکوس
4. تصفیه بیوشیمیایی آب
5. فیلتراسیون آب

دادخواست تشكل هاي زيست محيطي و ۱۲ ايالت آمريکا

۱۲ ايالت آمريكا از جمله كاليفرنيا و نيويورك با ارائه درخواست هايي از دادگاه فدرال تقاضا كرده اند دولت بوش را ملزم به پذيرش مفاد پيمان كيوتو مبني بر تنظيم انتشار گازهاي گلخانه اي مانند دي اكسيدكربن بنمايد.

 خبرگزاري رويتر از لوس آ نجلس به نقل از بيل لاكر، دادستان كل كاليفرنيا خاطرنشان كرده است كه عليرغم ادعاي اداره حفظ محيط زيست آمريكا مبني بر اينكه گازهاي گلخانه اي آلاينده نيستند، اين گازها براي سلامتي انسان، محيط زيست و حتي اقتصاد بسيار خطرناك مي باشند و چنين اظهارنظرهايي نيز به همين اندازه تهديدكننده اند. ايالت كاليفرنيا درخواست خود را به طور جداگانه تسليم دادگاه كرده است و۱۱ ايالت ديگر شامل نيويورك، ماساچوست، كانكتيكات، مين، ايلينويز، نيوجرسي، نيومكزيكو، اورگان، ورمانت، واشنگتن، به صورت مشترك دادخواستي را عليه دولت بوش ارائه كرده اند.

بنابرهمين گزارش ۳ شهر آمريكا شامل بالتيمور، نيويورك و فيلادلفيا نيز به اعتراض جمعي و دعوي حقوقي پيوسته اند و اينك ائتلافي از گروه هاي هوادار حفظ محيط زيست شامل باشگاه سي يرا، شوراي دفاع از منابع ملي و دوستان زمين نيز به اين جبهه پيوسته اند.

اداره محيط زيست آمريكاگازهايي شامل مونواكسيد كربن، سرب،اكسيدهاي نيتروژن، اوزون، ذرات غبار و اكسيدهاي گوگرد را آلاينده و براي سلامتي زيان آور مي داند، اما گازهاي گلخانه اي را از اين قاعده مستنثي كرده است، جول رينولدز، يك حقوقدان ارشد مستقر در سانتامانيكا كاليفرنيا گفت: بايد به سادگي بگوييم، تصميم دولت بوش براي حذف گازهاي گلخانه اي از فهرست آلايندگان محيط زيست غيرقانوني و غيرمسئولانه مي باشد وحقوق بنيادين شهروندان آمريكايي مبني بر برخورداري از هواي پاكيزه را زيرپا مي گذارد.

پيش از اين دانشمندان اعلام كرده اند كه گرمايش زمين از انباشت گازهاي گلخانه اي در جو به وجودمي آيد. سوزاندن سوختهاي فسيلي (سنگواره اي) در خودروها و نيروگاه ها از منابع مهم انتشار دي اكسيدكربن است.

 عليرغم مصوبات پيمان كيوتو مبني بر كاهش ميزان اين گاز در جهان، كاخ سفيد خواسته است كاهش گازها نه به صورت الزامي بلكه به طور داوطلبانه انجام شود، زيرا به نظر مقامات آمريكايي كاهش اجباري گازهاي گلخانه اي به اقتصاد آمريكا زيان وارد مي كند.

 پسماندها و مديرت اجرايي آن

زباله ها و مشکلات زيست محيطي و هزينه هاي سنگين مربوط به مديريت آن يکي از مشکلات مهمي است که بدون ترديد هر شهري با آن دست به گريبان است شهر تهران با متوسط روزانه هفت هزار تن حدود بيست درصد زباله کل کشور را به خوداختصاص داده واز اين قاعده خارج نيست .

مديريت اين ميزان زباله ها سالانه صدها ميليارد ريال  هزينه را به شهر تهران و مديريت آن تحميل مي نمايد  علاوه بر آن مشکلات زيست محيطي عديده اي همچون آلودگي هوا ،خاک و آب را ايجاد نموده وبا توليد گازهاي گلخانه اي اثرات مخربي را بر محيط زيست وارد مي کند .

تنها راه حل دفع مشکلات موجود  دربخش زباله ها مديريت صحيح بر مواد زايد جامد بعنوان يک فعاليت ميان بخشي است که بر اساس اصول مهندسي پايه ريزي شده باشد که شامل  مباحث اقتصادي ، شهري ، برنامه ريزي و علوم اجتماعي مي باشد .

مديريت مواد زايد جامد عبارت است از : يک مجموعه مقررات منسجم سيتماتيک  راجع به کنترل توليد ، ذخيره سازي ، جمع آوري ، حمل ونقل پروسه و دفع نهايي و بهداشتي منطبق بر بهترين اصول بهداشت عمومي ، اقتصادي ، حفاظت از منابع  ،زيبا شناختي و ساير ملزومات زيست محيطي و آنچه براي عموم مورد توجه هست با اين تعريف مديريت مواد زائد جامد  شامل تمام موارد اداري ، مالي ، قانوني ، طراحي وکارهاي مهندسي مي شود  که در تمام طيف گسترده راه حلهاي مسائل و مشکلات مواد زائد جامد از طرف اهالي به عهده جامعه گذاشته شده است رابطه پيچيده رشته هايي مانند علوم سياسي ، برنامه ريزي محلي و شهري ، جغرافيا ،اقتصاد ،بهداشت محيط ، جامعه شناسي ، آمار ، ارتباطات وحفاظت ار منابع و همچنين مهندسي وعلوم و مواد وجود دارد . به ثمر رسيدن وکمال يک سيستم منظم و کارآمد مديريت موادزائد جامد مستلزم شناخت جنبه هاي اساسي و روابط موثر بر هر يک از بخشها ي مديريتي مي باشد.

مشکلات و مسائل مرتبط با مديريت مواد جامد از توليد تا دفع نهايي در شش عنصر موظف گروهبندي مي شود با در نظر گرفتن هر عنصر موظف اين امکان وجود دارد که اولاً جنبه هاي اساسي و روابط موثر عنصر شناخته شود و ثانياً روابط کمي بمنظور مقايسه آناليز و ارزيابي در هر جا که امکان داشته باشد مشخص گردند  تقسيم بندي اين عناصر مهم است زيرا اين امکان را مي دهد که يک چهار چوبي را براي ارزيابي اثرات تغييرات مورد نظر و پيشرفتهاي آتي تکنولوژي ايجاد کرد بعنوان مثال وسيله انتقال مواد از گاري اسبي به وسايل موتوري تغيير يافته است ولي هنوز متد اصلي جمع آوري يعني جابجايي دستي يکسان باقي مانده است  . براي حل بعضي از مشکلات خاص عناصر موظف مختلفي باهم ترکيب شده وچيزي بنام سيستم مدريت مواد زائد جامد را بوجود   آورده اند  در اغلب شهر ها مديريت مواد زائد جامد داراي چهار عنصر موظف است توليد ذخيره سازي ، جمع آوري و دفع در نتيجه يکي از اهداف مديريت مواد زائد جامد بهينه کردن اين سيستمها براي ايجاد کارترين و اقتصادي ترين راه حل مي باشد .

 

زباله هاي خطر ناک صنعتي

طبق تعريفي که از سازمان حفاظت محيط زيست آمريکا ( EPA) مواد زائد مخاطره آميز شامل مواد زائد با ترکيبي از مواد زائدي مي باشند که مي تواند سلامت انسان و ساير موجودات زنده را به دلايل زير در معرض خطر قرار مي دهند ، مي باشند :

۱- در طبيعت پايدار بوده و از نظر بيولوژيکي غير قابل تجزيه در محيط باشند 

۲- داراي اثر تجمعي و يا تاثيرات مخرب باشند .

۳- قدرت انبساط بيولوژيکي داشته باشند .

زباله هاي خطر ناک بطور کلي در پنج گروه به شرح ذيل تقسيم بندي گرديده اند :

۱- مواد زائد قابل انفجار .

۲-مواد زائد قابل اشتعال .

۳- مواد راديو اکتيومواد.

۴- مواد شيميايي .

۵- زائد بيولوژيکي .

 

مواد شيميايي

مواد زائد قابل انفجار حاصل از فعاليت کارخانه جات سازنده اسلحه مهمات مي باشد بعضي از گازهاي ناشي از کارخانه جات نيز در اين گروه قرار دارند . مواد قابل انفجار نظير موادقابل احتراق در محل نگهداري ، هنگام جمع آوريو دفع خطر زيادي به همراه دارد به همين جهت علاوه بر اينکه جزء گروه مواد زائد خطرناک شيميايي  است داراي گروه جداگانه هاي ميباشد اين مواد زايد ممکن است بصورت جامد ،مايع يا گاز باشد  .

 

مواد قابل اشتعال

اکثر مواد زائد قابل اشتعال بعنوان مواد زائد خطرناک شيميايي نيز شناخته شده اند علت اينکه مواد زائد قابل اشتعال در طبقه بندي جداگانه اي قرار مي گيرد قابيت زياد خطرزائي اين گونه در محل نگهداري هنگام جمع آوري و دفع آنها مي باشد اين گونه مواد زائد به شکلهاي مايع و جامد و گاز ميتواند باشد  ولي اکثراًبصورت مايع مي باشند . نمونه هايي از اين مواد  عبارتنداز : حلالهاي آلي ، نفت ،لاستيک و لجن هاي آلي  

 

مواد راديو اکتيو

موادي که  از خود اشعه ين ساز متساعد مي کنند ، راديو اکتيو ناميده مي شوند . تماس ممتد موجودات زنده با اينگونه مواد موجب خسارات جاني مي شود بدليل پايداري طولاني مدت مواد راديو اکتيو قابل توجه مي باشند  مدت زمانيکه راديو اکتيو مي تواند پايدار باقي بماند معمولاً نيمه عمر سنجيده مي شود ، نيمه عمر مواد راديو اکتيو عبارتست از : زمانيکه راديواکتيو ايزوتوپها به نصف تقليل پيدا کند .

 

مواد زائد شيميايي

اکثر موارد زائد خ9طرناک شيميايي در چهار گروه طبقه بندي مي شوند :

۱-مواد آلي مصنوعي

. ۲- فلزات معدني ، نمکها  ، اسيدها و بازها

۳- مواد قابل اشتعال

۴- مواد قابل انفجار

بسياري از  اين مواد بخاطر سميت شديد خطرناک مي باشد از مشخصات چنين موادي اين است که ترکيبات خالص اين مواد زائد حداکثر خطر را دارند . اگر درترکيب مواد زائد ماده خطرناکي وجود داشته باشد بطوريکه مقدار آن مساوي و يا بيشتر از حد آستانه باشد ، موجب خطرناک شدن کل مواد زائد مي گردد .

 

مواد زائد بيولوژيکي

بيمارستانها ، مراکز تحقيقات بيولوژيکي منابع اصلي توليد مواد زائد بيولوژيکي مخاطره آميز  مي باشند . از جمله خصوصيات مهم مواد زائد بيولوژيکي قدرت آلوده سازي ، عفونت زائي و ايجاد مسموميت براي موجودات زنده مي باشد . .مواد زائدي که در اين گروه قرار دارند عبارتند از : بافتها بدخيم که طي عمل جراحي بدست مي آيند . مواد آلوده مثل سوزنهاي زيرجلد ، باندها وداروهايي که تاريخ مصرفشان گذشته است مواد زائد بيولوژيکي خطرناک بعنوان محصول فرعي حاصل ازفرآيندهاي بيولوژيکي يککارخانه نيز مي تواند باشد.

تقسيم بندي پسماند بر اساس منبع توليد

بطور کلي پسماندها بر اساس منبع توليد آن به شرح ذيل مي باشد :

خانگي

بيمارستاني

تجاري

خطرناک

صنعتي

فضاي سبز و پارکها

 

زباله هاي خانگي

شامل پسماندها ي عادي  منازل ، مواد اضافي باقيمانده در فرآيندهاي آشپزي ، تغذيه پسماندهاي فضاي سبز ، پسماندهاي ميوه و سبزيجات زايدات ناشي از فعاليت رستورانها ، فروشگاههاي مواد غذايي ،ميادين ميوه و تره بار و غيره مي باشد .

 

پسماندهاي تر

اين زباله که 75% پسماندهاي خانگي را شامل مي شود شامل پسماندهاي مواد غذايي ، ميوه جات وسبزيجات مي باشد . روزانه هر يک از شهروندان بطور متوسط 410-390  گرم از اين پسماندها را به محيط زيست وارد  مي کند خاصيت فساد پذيري بالا بدليل وجود رطوبتي در حدود 70 در اين گروه از زباله ها زمان جمع آوري و انتقال آنها درکوتاه ترين زمان ممکن ضروري نموده است جمع آوري و ذخيره مناسب پسماندها ي تر   طي يک مديريت صحيح در جهت بازيافت آنها مي تواند ماهيت اين زباله ها را در قالب تهيه کود گياهي ( کمپوست ) به يک عنصر مفيد و قابل استفاده دگرگون نمايند.

 

پسماندهاي خشک

با وجود تنوعي که در اين گروه از مواد زائد حاکم است تنها 25% از پسماندهاي خانگي را به خود اختصاص داده اند که کاغذ و کارتن ، شيشه و پلاستيک و فلزاتي نظير آهن ، آلومينيوم ، مس ، مفرغ روي ، استيل و چدن را شامل مي شود . جداسازي زباله هاي تر از پسماندهاي خشک درهمان محل توليد زباله امکان بازيابي مجدد پسماندهاي خشک را فراهم مي آورد که اين پروسه ارزش اقتصادي قابل توجهي را دارا مي باشد 

معرفي مديريت محيط زيست بهداشت و ايمني 

سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران، حفاظت از محيط زيست و صيانت از نيروي انساني را از رئوس عمده خط مشي خود قرار داده است و لذا در ساختار سازماني خود مديريتي را تحت عنوان "محيط زيست، بهداشت و ايمني" پيش بيني و مسئوليت انطباق فعاليت شرکت هاي تحت پوشش سازمان با خط مشي مذکور و هم چنين با قوانين، مقررات و استانداردهاي زيست محيطي ، بهداشتي و ايمني را بر عهده اين مديريت گذاشته است.

مديريت محيط زيست، بهداشت و ايمني سازمان توسعه ونوسازي معادن و صنايع معدني ايران از بدو تاسيس خود در تابستان 1381، اقدام به شناسايي وارزيابي وضعيت زيست محيطي ، بهداشتي و ايمني بالغ بر 50 واحد تابعه سازمان نموده و با در نظر گرفتن نيازها و شرايط اين واحدها، شرح وظايف، اهداف و برنامه هاي خود را به منظور دستيابي به بهبود مستمر در عملکرد واحدها تدوين کرده است.

اين مديريت جهت  حصول اطمينان از نهادينه شدن اهميت مسائل زيست محيطي، بهداشتي و ايمني در شرکت هاي تابعه سازمان، رويکرد پيگيري استقرار سيستم هاي مديريت شناخته شده در زمينه هاي مرتبط را انتخاب و دنبال مي نمايد.

از آنجا که در دهه هاي گذشته به علل مختلف سازمان هاي کشور از جمله واحدهاي توليدي و صنعتي توجه کافي به امور بهداشتي، ايمني و زيست محيطي را نداشته اند، لذا به نظر مي رسد که ايجاد ساختار و چارچوب مناسب در کليه واحدهاي صنعتي ، معدني، خدماتي و ... براي پرداختن به امور فوق ضروري بوده و استقرار سيستم هاي مديريت زيست محيطي، بهداشت حرفه اي و ايمني مي تواند قالب مناسبي براي ايجاد اين ساختار باشد.

تامين نيروي انساني و کارشناسي ، منابع مالي و فن آوري و همچنين رفع ساير نيازمنديهاي ضروري براي مديريت بر جنبه هاي زيست محيطي و عوامل زيان آور بهداشتي و ايمني محيط کار نظير آموزش هاي ضروري کنترل عمليات و فعاليت تاثير گذار بر محيط زيست، بهداشت و ايمني، انجام پايش و اندازه گيري هاي موردنظر و نظاير آن از الزامات عمده سيستم هاي مديريتي مذکور مي باشند.

اين مديريت اميدوار است که با بهره گيري از حداکثر توان خود و همکاري کليه شرکت ها و واحدهاي تابعه بتواند گامهاي ارزشمندي در جهت ارتقا عملکرد زيست محيطي، بهداشت حرفه اي و ايمني اين واحدها بر دارند.

·  ماموريت 

ماموريت مديريت محيط زيست، بهداشت و ا يمني عبارتست از : تحقق خط مشي ها و اهداف زيست محيطي، بهداشتي و ايمني سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران با جهت گيري راهبردي حفاظت از محيط زيست و صيانت از نيروي انساني .

·  اهداف کلان  

• بهبود  مستمر عملکرد زيست محيطي، بهداشت حرفه اي و ايمني شرکت ها و واحدهاي تابعه سازمان
• منظور نمودن ملاحظات زيست محيطي، بهداشتي و ايمني توسط شرکت ها و واحدهاي تابعه در طرح هاي توسعه  و پروژه هاي جديد (اصل توسعه پايدار) 

·  اهداف خرد  

• رعايت قوانين و مقررات زيست محيطي، بهداشتي و ايمني الزام آور ملي و واحدهاي تابعه
• به کارگيري حتي المقدور بهترين تکنولوژي هاي موجود (BAT) در طرح هاي توسعه و پروژه هاي جديد به منظور کنترل جنبه هاي زيست محيطي و فراهم نمودن شرايط مناسب بهداشتي و ايمني کار براي کارکنان
• انجام مطالعه ارزيابي اثرات زيست محيطي (EIA) مطابق ضوابط سازمان حفاظت محيط زيست ايران براي واحدهاي مشمول

استاندارد کردن فعاليت هاي زيست محيطي، بهداشت حرفه اي و ايمني شرکت ها و واحدهاي تابعه و برقراري ارتباط مناسب با واحدهاي تابعه  

·  برنامه ها  

• استقرار سيستم هاي مديريت زيست محيطي بهداشت حرفه اي وايمني براساس استانداردهاي ISO14001 و OHSAS18001 در کليه شرکت ها و واحدهاي تابعه سازمان
• اصلاح ساختار HSE شرکت هاي تابعه متناسب با نيازهاي هر يک از اين شرکت ها
• انجام ارزيابي اثرات زيست محيطي براي طرح هاي توسعه و پروژه هاي جديد  

·  اهم شرح وظايف و مسئوليت ها  

• تدوين و پيشنهاد سياست ها، خط مشي ها و اهداف زيست محيطي ، بهداشتي و ايمني سازمان.
• حصول اطمينان از منظور نمودن ملاحظات زيست محيطي، بهداشتي و ايمني در معادن و صنايع معدني و طرح هاي توسعه و پروژه هاي جديد و همکاري در انجام ارزيابي اثرات زيست محيطي اين طرح ها از طريق بازنگري ونظارت عاليه بر امور معادن و صنايع معدني.
• تدوين دستور العمل ها و آئين نامه هاي اجرايي با هدف حفاظت از محيط زيست و صيانت از نيروي انساني در معادن و صنايع معدني
• فراهم آوردن زمينه هاي ارتباط با سازمان هاي داخلي و بين المللي و شناسايي کشورها و سازمان هاي موفق جهت استفاده از تجربيات آنها
• نظارت عاليه بر پروژه هاي کلان زيست محيطي، بهداشتي و ايمني در سطح سازمان
• اتخاز تدابير لازم جهت تبادل تجربيات و توانائي شرکت هاي معدني و صنعتي به يکديگر در جهت بهبود و هماهنگي فعالت هاي زيست محيطي، بهداشتي و ايمني.
• ايجاد بستر مناسب براي افزايش مشارکت و فعاليت هاي مثبت و موثر دانشگاهها، مراکز علمي و پژوهشي و نيز سازمانها، نهادها و شرکت هاي غيردولتي زيست محيطي، بهداشتي و ايمني در ارتباط با معادن و صنايع معدني.
• ارائه راهکارهاي مناسب براي استقرار سيستم هاي مديريت زيست محيطي، بهداشتي و ايمني در امور معادن و صنايع معدني و اخذ گواهينامه هاي مربوطه.
• همکاري با امور حقوقي در مورد مشکلات و پاسخ به شکايات و دعاوي مطروحه در زمينه موضوع هاي زيست محيطي ، بهداشتي و ايمني.
• شناسايي وحل مشکلات بهداشتي، درماني وخدمات بيمه اي ستاد سازمان.
• تهيه گزارش ادواري و موردي در ارتباط با عملکرد مديريت به مقام مافوق
• اعلام نيازهاي آموزشي، پژوهشي، تدارکاتي و خدماتي، سخت افزاري و نرم افزاري، بودجه اي مديريت محيط زيست، بهداشت و ايمني به مديريت هاي ذيربط.
• انجام ساير موارد در ارتباط با فعاليت هاي مربوطه

مقدمه

حفاظت از حیونات و گیاهان بومی؛ چرا؟

ضرورت حفاظت از موجودات زنده

زنجیره حیات

یک گنجینه درمانی

یک انبار وسیع

معدنی برای صنعت

بهره برداری مفرط از انواع جانوران

چگونه از طبیعت حمایت کنیم؟

حفظ پارکها

حفاظتگاههای گیاه شناسی و باغ وحشها

مقررات

شش اهرم برای عمل

قوانین

انگیزه های اقتصادی یا مالیاتی

شهروندان و انجمنهای فعال

• آموزش محیط زیست: قوانین مالیات‌ها ، نمی‌توانند شهروندان را مجبور به محترم شمردن محیط زیست کنند. مگر آنکه این احترام از طریق آموزش به آنها القا شود.

تحقیقات علمی

اقدام بین المللی

محیط زیست در شرکتهای تابعه

لازمه حفاظت محيط زيست داشتن اخلاق زيست محيطي مي باشد. اخلاق زيست محيطي شامل مجموعه رفتارهايي است كه رعايت آنها در توليد، مصرف و ديگر شئون زندگي منجر به كمترين صدمات و ضايعات زيست محيطي شده، ضمن آنكه اساس زندگي را با مشكل مواجه نمي سازد. تنها با رعايت اخلاق زيست محيطي مي توان از محيط زيست صيانت نمود، چرا كه در غير اين صورت پيشرفته ترين پژوهشها نيز نمي‌تواند جوامع را در درازمدت به سمت توسعه پايدار رهنمون سازد. كاهش توليد مواد زائد و پسابها، كنترل آلاينده‌هاي هوا در مبدا دفع صحيح مواد زائد، تصفيه پسابها قبل از تخليه به محيط از جمله اين رفتارها مي باشد.

محیط زیست و انرژی

انرژي كالايي ارزشمند بوده كه بكارگيري منطقي و بهينه از آن در توليد محصولات پتروشيمي منجر به كاهش هزينه هاي توليد و قيمت تمام شده ميگردد. در بسياري از موارد هزينه هاي انرژي درواحدهاي توليدي، قابل كنترل ترين بخش از هزينه ها بوده و كاهش هزينه هاي انرژي، روشي مؤثر در كاهش هزينه هاي توليد و  افزايش سود آوري واحد توليدي قلمداد  مي شود. صرفه‌جويي در مصرف انرژي همچنين حفاظت از محيط زيست و بهره گيري بهينه از منابع را بدنبال خواهد داشت.

 توجه به مقوله بهينه سازي مصرف انرژي با ملاحظات اقتصادي و زيست محيطي درصنعت پتروشيمي ايران از اهميت ويژه اي برخوردار است. لذا با استقرار سيستم مديريت انرژي و انجام مميزي هاي دوره اي عبوري و تفصيلي ، تحليل وضعيت عملياتي و ... ،پتانسيل هاي موجود صرفه جويي تعيين و بر اساس اولويتها به مرحله اجرا درآمده يا در دست اقدام هستند. در همين راستا طي 5 سال اخير 41 طرح يا پروژه مهم مرتبط با بهينه سازي مصرف انرژي در مجتمع هاي پتروشيمي انجام شده است و بيش از 18 پروژه مهم نيز در دست اجرا مي باشد كه غالبا در زمينه هاي زير مي باشند:

    > استقرار سيستم بانك اطلاعات انرژي

   > بهبود عملكرد سيستم توليد و توزيع بخار و جمع آوري كندانس

   > سيتم مديريت تله هاي بخار

   > بهبود عملكرد سيستم توربينهاي گاز از طريق بازيافت حرارت و پاشش مه

   > شبيه سازي و انتگراسيون فرآيند ها

   > بازيافت و كاهش مصرف آب

   > اصلاح عملكرد برجهاي خنك كن

   > استفاده از سيستم كنترل دور بر روي پمپها و فن ها

   > بهبود عملكرد سيستم روشنايي

   > مديريت بار الكتريكي

 بخشي از فعاليتهاي كم هزينه و كوتاه مدت انجام شده در سال 1383 نيز به شرح زير است

 در راستاي ارتقا فرهنگ استفاده بهينه از انرژي نيز  همه ساله آموزشهاي تخصصي مرتبط نيز انجام مي شود بگونه ايكه در سال 1383 بالغ بر 170نفرروز آموزش تخصصي طي 15 دوره آموزشي برگزار گرديده است.

مجموعه اقدامات انجام شده منجر به كاهش مصرف انرژي در مجتمع هاي پتروشيمي گرديده است. بگونه ايكه در تعدادي از موارد مصرف انرژي از حد طراحي نيز كمتر شده است. دستاوردهاي ريالي اقدامات انجام شده در راستاي بهينه سازي مصرف انرژي طي سالهاي 1382 و 1383 عيارتست از:

 صرفه جويي ريالي در مصرف انرژي

كاهش مصرف حاملهاي انرژي طي سال 1383 به تفكيك نوع حاملهاي انرژي در مقايسه با سال 1382 نيز به شرح زير است. 

محیط زیست در شرکت ملی صنایع پتروشیمی

به منظور حفاظت از محيط زيست و دستيابي به توسعه پايدار شركت ملي صنايع پتروشيمي برنامه هاي زير را در مجتمعها و شركتهاي تابعه در دستور كار قرار داده است.       

> انتخاب فرآيندها و محصولات سازگار با محيط زيست در طرحهاي جديد

> اجراي طرح ارزيابي اثرات زيست محيطي، قبل از احداث مجتمعهاي پتروشيمي

> استقرار سيستم مديريت زيست محيطي و دريافت گواهينامه ISO 14000 در كليه مجتمعها

> اصلاح فرآيندهاي موجود جهت به حداقل رسانيدن ضايعات توليدي جهت حفظ منابع طبيعي و محيط زيست

> پايش و كنترل مستمر مصرف حاملهاي انرژي

> انجام مميزيهاي دوره اي و تفصيلي انرژي در مجتمعها

> انجام طرحها و اقدامات بهينه سازي انرژي

> تصفیه کلیه فاضلابهای صنعتی و بهداشتی

> استفاده مجدد از فاضلابهای تصفیه شده

> مدیریت اصولی پسماندهای شهری، صنعتی و ویژه

> کنترل آلاینده های هوا

> اندازه گيري و كنترل دائم آلاينده هاي منتشره به محيط زيست

> طبقه بندي و بازيافت مواد ارزشمند از پسماندهاي فرآيندي و غير فرآيندي

> جايگزيني مواد مخرب لايه ازن با مواد دوستدار ازن

> گسترش فضاي سبز مجتمعها

> تقويت همكاريهاي موجود با مؤسسات علمي جهت بومي سازي فن آوريهاي زيست محيطي

به منظور حفاظت از محيط زيست و دستيابي به توسعه پايدار شركت ملي صنايع پتروشيمي برنامه هاي زير را در مجتمعها و شركتهاي تابعه در دستور كار قرار داده است.       

> انتخاب فرآيندها و محصولات سازگار با محيط زيست در طرحهاي جديد

> اجراي طرح ارزيابي اثرات زيست محيطي، قبل از احداث مجتمعهاي پتروشيمي

> استقرار سيستم مديريت زيست محيطي و دريافت گواهينامه ISO 14000 در كليه مجتمعها

> اصلاح فرآيندهاي موجود جهت به حداقل رسانيدن ضايعات توليدي جهت حفظ منابع طبيعي و محيط زيست

> پايش و كنترل مستمر مصرف حاملهاي انرژي

> انجام مميزيهاي دوره اي و تفصيلي انرژي در مجتمعها

> انجام طرحها و اقدامات بهينه سازي انرژي

> تصفیه کلیه فاضلابهای صنعتی و بهداشتی

> استفاده مجدد از فاضلابهای تصفیه شده

> مدیریت اصولی پسماندهای شهری، صنعتی و ویژه

> کنترل آلاینده های هوا

> اندازه گيري و كنترل دائم آلاينده هاي منتشره به محيط زيست

> طبقه بندي و بازيافت مواد ارزشمند از پسماندهاي فرآيندي و غير فرآيندي

> جايگزيني مواد مخرب لايه ازن با مواد دوستدار ازن

> گسترش فضاي سبز مجتمعها

> تقويت همكاريهاي موجود با مؤسسات علمي جهت بومي سازي فن آوريهاي زيست محيطي